Loading...

مراقبت و درمان افسردگی در سالمندان

مراقبت و درمان افسردگی
تأثیر داروهای ضدافسردگی زمان‏بر است.

درمان بسیاری از بیماران مبتلا به افسردگی رضایت‎بخش است ولی ممکن است این مشکل در برخی بیماران عود کرده و بعد از اولین اپیزود درمان شده، اپیزودهای بیشتری از افسردگی عود کند. معمولاً درمان افسردگی شامل سه بخش است:

  1. درمان فوری

  2. ادامه‎ی درمان برای پیشگیری از عود بیماری که شامل درمان ضدافسردگی است و معمولاً تا 6 ماه طول می‎کشد.
  3. حفظ روند درمان در صورت نیاز (درمان طولانی‎مدت)

برخی درمان‎های ترکیبی می‎توانند برای درمان افسردگی سالمندان مفید باشند:

  • روان‏درمانی-سایکوتراپی (گفتاردرمانی)
  • داروهای ضدافسردگی
  • درمان با تشنج برقی (الکتروشوک درمانی)
  • برای افراد مبتلا به افسردگی فصلی نوردرمانی در طول فصل زمستان می‏تواند به احیاء چرخه‎ی خواب طبیعی و کاهش علائم افسردگی کمک کند.
  • درمان‏های جدیدتری وجود دارد که در برخی مراکز درمانی در دسترس هستند و معمولاً نیاز به عمل جراحی دارند. این درمان‎ها شامل تحریک عصب واگ (VNS)، تحریک عمقی مغز (DBS) و اخیراً تحریک مغناطیسی مغز (TMS) است.

اگر دچار افسردگی شدید شده یا قصد خودکشی دارید بهتر است تحت درمان با دارو و روان‏درمانی قرار بگیرید. بنظر می‏رسد این درمانِ ترکیبی به سرعت عمل کرده و مانع عود بیماری می‏شود. برخی انواع افسردگی آنقدر شدید هستند که پزشک عمومی یک معرفی‏نامه برای مراجعه به متخصص مغز به شما خواهد داد. گاهی افسردگی آنقدر شدید و مخرب است که فرد قادر به انجام فعالیت‏های روزمره‎ی خود نیست، افکار مخرب به ذهن او خطور می‏کند یا نمی‏تواند با اطمینان خاطر در جمع حضور یابد. در این‏صورت فرد باید در بیمارستان روانی بستری و درمان شود.

روند ادامه‎ی درمان باید با تشخیص پزشک باشد. به یاد داشته باشید که افسردگی یک بیماری است نه علامت ضعف و ناتوانی. درست همانطور که برای رفع مشکلات و بیماری‏های جسمانی باید به اندازه‎ی کافی تحت درمان باشید برای درمان افسردگی نیز باید دوره‏ی درمان بطور کامل طی شود.

روان‏درمانی (سایکوتراپی)

روان‏درمانی روشی سالم و مؤثر است  که به بیمار کمک می‎کند تا با افسردگی مقابله کرده و بر آن فائق آید. این روش درمانی ترکیبی از روان‏درمانی و مصرف داروهای ضدافسردگی است که به توضیح آنها می‏پردازیم. چند تکنیک مفید روان‏درمانی وجود دارد که عبارتند از:

  1. 1. روش درمانی حل مسئله: در این نوع روان‎درمانی، درمانگر به بیمار کمک می‎کند تا مشکلات خاص زندگی که موجب بروز مشکل شده‏اند را شناسایی کرده و راه‏حل‏هایی مناسبی برای آنها پیدا کند.
  2. رفتاردرمانی شناختی (CBT): رفتار درمانی شناختی به بیمار کمک می‏کند تا به نقش افکار و عوامل دیگر در افسردگی پی برده و چگونگی کنارآمدن و غلبه بر آنها را فراگیرد. معمولاً برنامه‏های روان درمانی شناختی برای چند هفته‎ی مشخص ادامه دارند و بیمار باید هر هفته پزشک را ملاقات کند. این برنامه‏ها می‏تواند شامل انجام فعالیت‎های مفیدی باشد و پزشک برنامه‏ها و فعالیت‎های دیگری نیز برای انجام در منزل تجویز می‎کند.
  3. 3. روان‏درمانی بین‎فردی: این نوع درمان برای درمان افسردگی خفیف، بویژه افرادی که بعد از مرگ یک دوست صمیمی یا یکی از نزدیکان دچار افسردگی می‎شوند، امیدبخش است. همچنین مشخص شده است که این روش درمانی برای پرستاران افراد سالمندِ دچار افسردگی نیز مفید است. این روش درمانی به افراد کمک می‏کند تا خود را با مشکلات ناشی از سوگ و اندوه، مشکلات مربوط به روابط شخصی و فقدان عزیز و نقش آنها در زندگی سازگار کنند.

داروهای ضدافسردگی

اگر بنا بر تشخیص پزشک دارو می‏تواند به درمان افسردگی کمک کند پزشک هنگام تجویز دارو عوامل متعددی را درنظر می‎گیرد. این عوامل عبارتند از:
آیا بیمار مشکلات پزشکی دیگری نیز دارد؟
در این‏صورت آنها چه مشکلاتی هستند؟
داروهای ضد افسردگی چه عوارض جانبی دارند و آیا مصرف این داروها با داروهای دیگر موجب تداخل دارویی نمی‏شود؟

در ابتدا ممکن است پزشک داروی ضدافسردگی با دوز پایین تجویز کند. سپس بتدریج و با دقت بسیار دوز دارو را افزایش می‎دهد تا زمانی‎که تأثیر مطلوب و موردنظر دارو بر بیمار آشکار شود. اگر بیمار مبتلا به بیماری‎های کلیوی یا کبدی باشد پزشک سطح داروها را در خون کنترل می‎کند تا اطمینان یابد میزان داروها در بدن زیاد نیست.

تأثیر داروهای ضدافسردگی زمان‏بر است و باید چند هفته طبق دستور پزشک و به میزان تجویزشده مصرف شوند. حدود نیمی از بزرگسالان با افسردگی ماژور در مدت 6 هفته‎ی اول به داروها عکس‎العمل مناسب نشان می‎دهند. 20%-15% باقی‏مانده در طول 6 هفته‎ی اول به داروها واکنش نشان نمی‏دهند ولی، درصورتی‏که درمان 6-4 هفته‎ی دیگر طول بکشد بهبودی کامل حاصل می‎شود.

اگر بنظر رسد یکی از داروهای تجویزی مؤثر نیست پزشک می‎تواند دوز دارو را افزایش دهد، داروی دیگری تجویز کند یا درمان‎های بیشتری مانند گفتاردرمانی تجویز کند. اگر داروهای ضدافسردگی دارای عوارض جانبی باشند فوراً به پزشک اطلاع دهید.

هرگز قبل از مشورت با پزشک داروهای ضدافسردگی را قطع نکنید. حتی اگر احساس کردید حال شما بهتر شده است. قطع ناگهانی دارو یا کاهش دوز آنها می‏تواند علائم افسردگی را تشدید کند.

بسیاری از بیماران برای رسیدن به نتایج مطلوب و تأثیر کامل داروها و همچنین کاهش احتمال بازگشت افسردگی باید 12-6 ماه دارو مصرف کنند. قطع دارو باید تحت نظر پزشک باشد زیرا مشورت با پزشک مانع بروز علائم ناشی از قطع دارو و عود بیماری می‎شود.

داروهای ضدافسردگی دارای عوارض جانبی هستند. برخی از شایع‎ترین عوارض جانبی داروها عبارتند از:

  • حالت تهوع
  • کاهش میل جنسی
  • اسهال
  • رقیق‎شدن خون
  • یبوست
  • خواب‎آلودگی
  • خشکی دهان
  • کاهش فشار خون
  • مشکلات بینایی

انواع مختلفی از داروها و درمان‎های ضدافسردگی وجود دارد. رایج‏ترین داروها و درمان‎های ضدافسردگی عبارتند از:

بازدارنده ‏های بازجذب سروتونین (SSRIs)

بازدارنده‏های بازجذب سروتونین در زمره‎ی رایج‎ترین داروهای ضدافسردگی هستند:

  • فلوکستین (پروزاک)
  • فلووکسامین (لاووکس)
  • سرترالین (زُلفت)
  • سیتالوپرام (سلگزا)
  • پاروکیتین (پاکسیل)
  • اس‎سیتالوپرام (لگزاپرو)

بازدارنده‏ های بازجذب سروتونین نوراپی‎نفرین (SNRIs)

این گروه از داروها عبارتند از:

  • دیس‎ونلافاکسین (پریستیک)
  • دولوکستین (سیمبالتا)
  • ونلافاکسین (افکسور)

داروهای ضدافسردگی سه ‏حلقه‎ای و تتراسیکلیک (TCAs)

این داروها شامل داروهای قدیمی‏تر هستند که هنوز برای بسیاری از بیماران کاربرد داشته و مفید هستند.

  • آمی تریپتیلین (آلاویل)
  • دوکسپین (سینکوان)
  • نورتریپتیلین (پاملور)
  • تریمیپرامین (سورمونتیل)
  • دسیپرامین (نورپرامین)
  • ایمی‎پرامین (توفرانیل، توفرانیل PM)
  • پروتریپتینیل (ویواکتیل)

سایر داروهای ضدافسردگی

این گروه شامل داروهایی است که روی انتقال دهنده‏های عصبی تأثیر دارند:

  • بوپروپیون (ولبوترین)
  • میرتازاپین (ریمرون)
  • ترازودون (دسیرل)

بازدارنده‏های مونوآمین اکسیداز (MAOs)

هنگام مصرف این دارو باید مراقب تغذیه‎ی خود باشید. به‏عنوان مثال در صورت مصرف مشروب یا پنیرهای کهنه که هردو حاوی مقادیر زیادی تیرامین هستند ممکن است دچار فشار خون بالا شوید.

هنگام مصرف داروهای بازدارنده‌های مونوآمین اکسیداز باید از دستورات پزشک پیروی کرده و محدودیت‎های رژیم غذایی را نیز رعایت کنید.

لیتیم

اغلب برای درمان زوال عقل ناشی از اختلال دوقطبی لیتیم کربنات تجویز می‎شود. داروهای دیگری که برای درمان اختلال دوقطبی استفاده می‎شوند عبارتند از: داروهای ضدروان‎پریشی (مانند الانزاپین یا کوئنتیاپین) و داروهای ضدصرع (مانند والپروئیک اسید یا لاموتریژین). بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی باید داروهای ضدافسردگی را با احتیاط مصرف کنند زیرا، ممکن است این داروها موجب فعال شدن یک عکس‎العمل مانیا شوند.

لیتیم در بدن سالمندان به آرامی تجزیه می‏شود و می‎تواند عوارض جانبی همچون رعشه، اسهال و اسپاسم‏های ماهیچه‎ای به دنبال داشته باشد. برخی داروهای معمول مانند ایبوپروفن و داروهای ادرارآور (دیورتیک) نیز می‏توانند فرایند خروج لیتیم از بدن را آهسته کنند. خروج آهسته‎ی لیتیم از بدن موجب افزایش ذخیره‎ی لیتیم در خون شده و ممکن است عوارض جانبی وحشتناکی به دنبال داشته باشد. داروهای ضدصرع و ضدروان‏پریشی عوارض جانبی مختلفی دارند. ازجمله: راش‎های پوستی، مشکلات مربوط به خون یا برخی اندام‎های خاص.

داروهای ضدروان‏پریشی

اگر فردی علائم روان‏پریشی مانند توهم یا هذیان همراه با علائم معمول افسردگی داشته باشد ممکن است پزشک داروهای ضدروان‏پریشی برای او تجویز کند.

درمان با تشنج برقی (الکتروشوک درمانی)

درصورت مؤثر نبودن سایر درمان‎ها، درمان با تشنج برقی (الکتروشوک درمانی) می‎تواند مفید باشد. در افسردگی‏های خطرناک که زندگی فرد را تهدید می‎کنند و بیمار در معرض اقدام به خودکشی یا گرسنگی ناشی از افسردگی قرار دارد، درمان با تشنج برقی اولین انتخاب است. گرچه ممکن است تصاویر ترسناکی در ذهن ایجاد شود ولی، عملاً درمانی مؤثر و ایمن برای افسردگی ماژور و مانیا است. میزان موفقیت این نوع درمان در سالمندان بیشتر از %70 است.

اگر بیمار طبق برنامه‎ی درمانی باید تحت الکتروشوک درمانی قرار گیرد درابتدا بیمار بی‏هوش می‏شود تا هیچ دردی احساس نکند. الکتروشوک درمانی برای بیماران مبتلا به ناراحتی قلبی یا سکته روشی ایمن است. ولی اگر فردی اخیراً دچار حمله‎ی قلبی یا سکته شده باشد خطر بروز عوارض این نوع درمان زیاد است. این روش درمانی برای سالمندان دارای مشکلات قلبی ناپایدار یا دارای فشار خون بالا مناسب نیست. زیرا ممکن است منجر به تومور مغزی یا سایر مشکلات پزشکی شود.

شایع‎ترین عارضه‎ی جانبی الکتروشوک درمانی فراموشی کوتاه‏مدت (فراموشی چیزهایی که به تازگی اتفاق افتاده‏اند) است. به‎عنوان مثال ممکن است بیمار نتواند رخدادهای قبل از الکتروشوک درمانی را به خاطر آورد و حتی ممکن است نتواند برای مدت کوتاهی چیزهای جدیدی یاد بگیرد. ولی، معمولاً این عوارض بعد از توقف درمان از بین می‎روند. الکتروشوک درمانی نمی‎تواند موجب ازدست دادن حافظه‎ی طولانی‏مدت شود و اغلب اوقات بیمار حافظه‎ی خود را بدست می‏آورد.

در تحریک مغناطیسی مغز (فراجمجمه‏ای- TMS) پالس‎های مغناطیسی با فرکانس بالا نواحی متأثر از بیماری را مورد هدف قرار می‎دهند. اگر بیمار قبلاً تحت TMS قرار گرفته ولی افسردگی او درمان نشده باشد پزشک این موضوع را مورد توجه قرار خواهد داد.

نظرات
    ارسال نظر
    • - نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
    • - لطفا دیدگاهتان مربوط به مطلب باشد.
    • - لطفا فارسی بنویسید.
    • - نظرات شما بعد از بازبینی منتشر خواهد شد

    مشاوره، آموزش، طراحی و ساخت فروشگاه اینترنتی