Loading...

روان‌آشفتگی (دلیریوم)

روان‌آشفتگی (دلیریوم)
روان‌آشفتگی نتیجۀ عملکرد غیرطبیعی مغز است و به مراقبت‌‌های متخصص بهداشت و درمان نیاز دارد.

اصطلاح روان‌آشفتگی (دلیریوم)  به‌معنای «گیجی ناگهانی» است و به تغییر ناگهانی و سریع عملکرد ذهنی اشاره دارد که فراتر از فراموشی معمول در دوران پیری است.

نکات پایه

روان‌آشفتگی (دلیریوم) چیست؟

اصطلاح روان‌آشفتگی به‌معنای «گیجی ناگهانی» است و به تغییر ناگهانی و سریع عملکرد ذهنی اشاره دارد که فراتر از فراموشی معمول در دوران پیری است. این سندرم همچنین حالت حاد گیجی، روان‌پریشی سمی، انسفالوپاتی متابولیک، یا سندرم حاد ارگانیک مغز نام دارد. روان‌آشفتگی نتیجۀ عملکرد غیرطبیعی مغز است.

همه ما با افزایش سن دچار مشکلات جزئی در حافظه و درک می‌‌‌شویم. اسامی را فراموش یا وقت بیشتری را برای یافتن مسیرها صرف می‌‌‌کنیم. این مشکلات یکی از جوانب عادی پیری برای همه است. اما برخی از سالمندان در زمینۀ به خاطر آوردن، درک و تفکر دچار مشکلات شدیدی می‌‌‌شوند. مثلاً، در مسیر رفتن به حمام سردرگم می‌‌‌شوند، در انجام کار‌‌‌های ساده گیج می‌شوند، نام عزیزان خود را فراموش می‌کنند و در صحبت کردن به روش منطقی مشکل دارند. مقابله با این مشکلات، نه تنها برای فرد مبتلا، بلکه برای خانواده، دوستان و سایر مراقبان آنها، ممکن است بسیار دشوار باشد.

بسیاری از خصوصیات روان‌آشفتگی همان ویژگی‌‌های زوال عقل (دمانس) است، اما روان‌آشفتگی به‌طور ناگهانی‌تری ایجاد می‌‌‌شود و، در صورت شناسایی و درمان علل آن، بیشتر برگشت‌پذیر است. تفاوت‌‌های بین این دو بیماری بعداً کاملاً توضیح داده می‌‌‌شود. افراد مبتلا به زوال عقل نیز در معرض خطر بیشتر ابتلا به روان‌آشفتگی قرار دارند، و این دو بیماری اغلب در کنار هم اتفاق می‌‌‌افتند. هرگاه رفتار یا تفکر فرد مبتلا به زوال عقل به‌طور ناگهانی خیلی بدتر شود، به‌خصوص اگر فرد ناخوش یا در بیمارستان باشد، علت آن احتمالاً روان‌آشفتگی است.

تغییر ناگهانی عملکرد ذهنی در فرد مسن یکی از وضعیت‌‌های جدی است که به مراقبت متخصصین سلامت نیاز دارد.

انواع روان‌آشفتگی

روان‌آشفتگی معمولاً به دو صورت اتفاق می‌‌‌افتد:

  1. نوع بیش‌فعالی، که در آن بیماران دچار بی‌قراری، برانگیختگی، یا هوشیاری شدید می‌‌‌شوند، یا
  2. نوع کم‌فعالی، که در آن بیماران دچار ضعف، خواب‌آلودگی، حرکت کمتر از حد معمول، و آگاهی اندک از محیط اطراف خود می‌‌‌شوند.

پزشکان و پرستاران بیمارستان غالباً آگاه نیستند که بیمار مسن از روان‌آشفتگی رنج می‌‌‌برد زیرا بیمار کم‌تحرک‌تر (کم‌کاری) می‌‌‌شود، نه بی‌قراری (بیش‌فعالی). نوع کم‌کاری («آرام») شایع‌تر است، که در 75٪ از بیماران مبتلا به روان‌آشفتگی رخ می‌‌‌دهد، و ممکن است با افسردگی اشتباه گرفته شود. برخی مطالعات نشان می‌‌‌دهد که پیش‌آگهی روان‌آشفتگی کم‌فعالی ممکن است از روان‌آشفتگی بیش‌فعالی بدتر باشد، احتمالاً به این دلیل که روان‌آشفتگی کم‌فعالی به میزان کمتری تشخیص داده می‌‌‌شود و به احتمال کمتری سریعاً بررسی خواهد شد.

گاهی اوقات، انواع بیش‌فعالی و کم‌فعالی نسبتاً به‌سرعت جابجا می‌‌‌شوند، به گونه‌ای که فرد روان‌آشفته طی یک روز بین حالات ضعف و اضطراب جابجا می‌‌‌شود.

روان‌آشفتگی چقدر شایع است؟

روان‌آشفتگی غالباً به‌ویژه در سالمندان ایجاد می‌‌‌شود. پرونده‌‌های بیمارستانی نشان می‌‌‌دهد که یک‌سوم سالمندانی که به اورژانس مراجعه می‌‌‌کنند روان‌آشفته هستند. برای اکثر سالمندان، خطر روان‌آشفتگی با افزایش سن افزایش می‌‌‌یابد.

برای سالمندان در بیمارستان، روان‌آشفتگی یکی از شایع‌ترین عوارضی است که ممکن است در طول یک بیماری یا به دنبال یک عمل جراحی اتفاق بیفتد. تقریباً یک‌سوم بیماران بالای 70 سال که در بیمارستان بستری شده‌اند دچار روان‌آشفتگی می‌‌‌شوند، و حدوداً دو سوم سالمندان بعد از جراحی بزرگ دچار روان‌آشفتگی می‌‌‌شوند.

علائم باقی‌ماندۀ روان‌آشفتگی در افراد زیر وجود دارد: تقریباً در نیمی از بیماران بیمارستانی که به خانۀ سالمندان منتقل می‌‌‌شوند، و تقریباً دو سوم بیمارانی که ساکن خانه‌‌های سالمندان هستند. حدود 80٪ از افراد در پایان عمر از روان‌آشفتگی رنج می‌‌‌برند.

نظرات
    ارسال نظر
    • - نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
    • - لطفا دیدگاهتان مربوط به مطلب باشد.
    • - لطفا فارسی بنویسید.
    • - نظرات شما بعد از بازبینی منتشر خواهد شد