Loading...

نکات منحصر تغذیه نامناسب در سالمندان (1)

نکات منحصر تغذیه نامناسب در سالمندان (1)
در این بخش، سالمندان و مراقبین آنها می‌‌توانند بیماری یا وضعیت خود را در ارتباط با سایر مشکلات بهداشتی در نظر بگیرند.

از آنجا که امروزه سالمندان عمر بیشتری دارند، ممکن است بیش از یک بیماری مزمن داشته باشند. یا، ممکن است یک مشکل سلامتی داشته باشند که، در صورت عدم کنترل صحیح، به بیماری یا آسیب دیگری بینجامد. سالمندان همچنین ممکن است در محیط‌‌‌های مختلفی مانند بیمارستان، خانۀ سالمندان یا منزل مراقبت‌‌‌های بهداشتی را دریافت کنند. این شرایط ممکن است بر سلامتی و عملکرد سالمند تأثیر بگذارد، بنابراین مدیریت دقیق برای اطمینان از مراقبت مناسب و بهبود یا حفظ کیفیت زندگی ضروری است.

 

سوء‌‌تغذیه و سلامت دندان در سالمندان

اختلالات دندان احتمال سوء‌‌تغذیه را افزایش می‌‌دهد. با وجود دندان‌‌‌های ضعیف، دردناک، شل یا افتاده، یا دندان مصنوعی نابجا، مصرف رژیم غذایی سالم و متعادل بسیار دشوارتر می‌‌شود.

اگر دندان‌‌‌های افتاده‌ای دارید، به‌خصوص دندان‌های پشتی که برای خرد کردن مواد غذایی لازم هستند، تغذیه دشوار می‌‌شود. اگر نتوانید غذای خود را به‌خوبی بجوید و خرد کنید، از خوردن غذاهای مغذی مانند میوه و سبزیجات خودداری خواهید کرد. در عوض، به احتمال بیشتری، به غذاهای تصفیه‌شدۀ نرم مانند نان سفید، سیب‌زمینی یا پودینگ روی خواهید آورد. همچنین، تنوع رژیم غذایی شما کاهش خواهد یافت. این مسئله باعث افزایش خطر ابتلا به اضافه‌وزن یا چاقی و لذا افزایش نمک و کلسترول می‌‌شود. عدم تنوع در رژیم غذایی همچنین بدین معناست که دریافت مواد مغذی مهم مانند ویتامین‌‌‌ها و مواد معدنی دشوارتر می‌‌شود.

ویتامین‌‌‌های ب و علائم کمبود آنها

کمبود ویتامین‌‌‌های گروه ب ممکن است سبب عواقب جدی در بزرگسالان شود. ویتامین‌‌‌های گروه ب شامل ب6، ب12 یا فولات (اسید فولیک) هستند.

ویتامین ب12

سالمندان بیشتر در معرض خطر بیشتر کمبود ب12 هستند؛ این یعنی، به احتمال بیشتری دچار عوامل خطر زیر هستند:

  • تغذیۀ نامطلوب
  • کاهش توانایی جذب مواد مغذی حتی اگر تغذیه کافی باشد (ممکن است در اثر عدم تولید کافی اسید معده و آنزیم‌‌‌های گوارشی باشد)
  • سابقۀ نوعی جراحی که در آن بخشی از معده یا رودۀ کوچک برداشته می‌‌شود
  • مصرف طولانی‌مدت آنتی‌اسیدها یا سایر داروهای سوزش سر دل
  • مصرف طولانی‌مدت الکلی

اگرچه ممکن است در ابتدا متوجه علائم نشوید، اما در صورت عدم درمان کمبود ب12، کمبود این ویتامین ممکن است باعث بروز مشکلاتی شود، مانند مشکلات شدید عصبی و کم‌خونی (نداشتن گلبول قرمز کافی). علائم را نادیده نگیرید زیرا فکر می‌‌کنید صرفاً نشانۀ پیری هستند. درمان ساده است (قرص یا تزریق) و اقدام نکردن ممکن است عوارض برگشت‌ناپذیری داشته باشد.

در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، حتماً به پزشک معالج خود بگویید:

  • اسهال یا یبوست
  • خستگی
  • بی‌اشتهایی
  • مشکلات تعادل
  • تنگی نفس، به‌خصوص هنگام ورزش
  • تمرکز پایین، سردرگمی، حتی زوال عقل در موارد شدید
  • افسردگی
  • پوست یا لثۀ رنگ‌پریده (علائم کم‌خونی)
  • خونریزی لثه و زبان قرمز و متورم
  • بی‌حسی یا سوزن‌سوزن شدن در دست و پا

یکی از عوارض کمبود ویتامین ب12 کم‌خونی به‌نام «کم‌خونی مهلک» است. کم‌خونی مهلک هنگامی رخ می‌‌دهد که بدن در جذب ویتامین ب12 مشکل دارد، که بر تولید گلبول‌‌‌های قرمز تأثیر می‌‌گذارد.

ویتامین ب6

ویتامین ب6 برای حفظ عملکرد صحیح اعصاب لازم است. در صورت ابتلا به سوءتغذیه یا مشکل در جذب مواد مغذی، ممکن است دچار کمبود ویتامین ب6 شوید. کمبود ویتامین ب6 در سالمندان شایع است. کمبود ویتامین ب6 ممکن است باعث موارد زیر شود:

  • بی‌حسی یا سوزن‌سوزن شدن در پا و دست
  • پوست و غشاهای مخاطی شکننده
  • مشکلات خون مانند کم‌خونی
  • خطر بالاتر مشکلات قلبی عروقی

اسید فولیک (نوعی ویتامین ب)

فولات اسید فولیک نیز نام دارد. این ویتامین ب ظاهراً عملکرد محافظتی در برابر بیماری‌‌‌های قلبی و سرطان دارد. این ویتامین در بسیاری از مواد غذایی، به‌ویژه غذاهای غنی‌شدۀ مصنوعی، و همچنین مکمل‌‌‌های غذایی یافت می‌‌شود. فولات سلول‌ها را سالم نگه می‌‌دارد و به تولید گلبول‌‌‌های قرمز جدید و همچنین پیشگیری از سرطان کمک می‌‌کند. این ویتامین در سالم نگه‌داشتن قلب و گردش خون از اهمیت بسیاری برخوردار است زیرا سبب حفظ غلظت سالم هُموسیستئین، یکی از عوامل خطر بیماری قلبی، می‌‌شود. چیزهای بسیاری ممکن است سطح فولات را کاهش دهند. سوء‌‌تغذیه، ناتوانی در جذب خوب مواد مغذی، داروهای خاص، دیالیز کلیه، بیماری کبد، الکلی بودن، و سایر بیماری‌های مزمن ممکن است سطح فولات را کاهش دهند.

کمبود فولات ممکن است علائم زیر را ایجاد کند:

  • مقادیر بالای هموسیستئین (نوعی عامل خطر بیماری قلبی)
  • کم‌خونی (ناکافی بودن گلبول‌‌‌های قرمز) که باعث رنگ‌پریدگی پوست می‌‌شود
  • خستگی و ضعف
  • اسهال
  • اشتهای پایین
  • کاهش وزن
  • تحریک‌پذیری، فراموشی و سایر رفتارهای غیرمعمول
  • سردرد
  • درد زبان 

ویتامین دی

در جوانی، هر وقت بدن در معرض آفتاب قرار دارد ویتامین دی را در پوست تولید می‌‌کند. ویتامین دی در برخی غذاها مانند شیر و روغن ماهی نیز یافت می‌‌شود. با این حال، پوست پیر در پاسخ به آفتاب نمی‌تواند به‌خوبی ویتامین دی تولید کند. اگر رژیم غذایی لبنیات یا روغن ماهی کافی ندارد، ویتامین دی بدن ممکن است کافی نباشد.

مقادیر کم ویتامین دی در محلهایی که زمستان‌‌‌های آنها طولانی است و آفتاب کمتر است، شایع است. این مشکل به‌ویژه برای سالمندانی مشکل‌ساز است که خیلی بیرون نمی‌‌روند و سوء‌‌تغذیه دارند. اگر بالای 65 سال دارید، ارائه‌دهندۀ خدمات بهداشتی ممکن است برای بررسی میزان ویتامین دی آزمایش خون درخواست دهد. بیشتر دستورالعمل‌ها حداقل 800-1000 IU (واحد بین‌المللی) ویتامین دی را روزانه برای سالمندان توصیه می‌‌کنند.

پوکی استخوان

یکی از دلایل نیاز به ویتامین دی کافی این است که استخوان‌ها نمی‌‌توانند کلسیم جذب کنند. این مشکل شما را در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان (استخوان‌های شکننده) قرار می‌‌دهد. حتی با وجود مقدار کافی کلسیم در رژیم غذایی، استخوان‌‌‌های بدن ممکن است به‌ دلایل زیر ضعیف شود:

  • کاهش فعالیت بدنی
  • داروهای خاصی (مانند استروئیدها مانند پردنیزون)
  • مشکل در جذب کلسیم رژیم غذایی از دستگاه گوارش
  • کاهش سطح هورمون، به‌ویژه در زنان بعد از یائسگی

برای پیشگیری از پوکی استخوان، استخوان‌هایتان باید تا حد امکان مقاوم بمانند. بنابراین، از ارائه‌دهندۀ خدمات بهداشتی خود بپرسید که آیا آزمایش خون برای بررسی سطح ویتامین دی مفید است یا خیر. از شیر و سایر لبنیات، مقدار کافی کلسیم دریافت کنید. اگر به‌نظر پزشک حداقل 1200 میلی‌گرم کلسیم در روز دریافت نمی‌‌کنید، مکمل کلسیم مصرف کنید.

افتادن

افتادن علت اصلی شکستگی در سالمندان است. لگن شکسته یعنی بستری بیشتر در بیمارستان در افراد بالای 65 سال، و دلیل شایع رفتن به خانۀ سالمندان یا مراکز مراقبت‌‌‌های درازمدت است.

مقادیر کم ویتامین دی با افزایش خطر سقوط مرتبط است. این مسئله ممکن است به‌دلیل ضعف استخوان‌‌‌های شکننده، یا تأثیر دیگر ویتامین دی بر عملکرد مغز، سلامت اعصاب و قدرت عضلات باشد. درمان کمبود ویتامین دی با مکمل‌‌‌ها ممکن است به کاهش افتادن کمک کند.

موانع اجتماعی و اقتصادی پیش روی تغذیۀ خوب

محققان دریافته‌اند که افراد در شرایط اجتماعی و اقتصادی سطح‌ پایین دچار موانعی قابل‌پیش‌بینی‌ در مصرف رژیم غذایی سالم می‌‌شوند. این موانع عبارتند از:

  • محدودیت‌‌‌های مالی. بسیاری از میوه‌‌‌های تازه، سبزیجات و گوشت‌‌‌های بدون چربی قیمت بالایی دارند و لذا تهیۀ آنها برای افراد کم‌درآمد دشوار می‌‌شود.
  • دسترسی مشکل به وسایل حمل و نقل یا تحرک مشکل. این مسائل ممکن است خرید را دشوار کند.
  • زندگی در محله‌‌‌هایی با فروشگاه‌‌‌هایی که عمدتاً مواد غذایی پرکالری و بدون مواد مغذی کافی (از قبیل چیپس، نوشیدنی‌‌‌ها و غلات شیرین، و کالاهای پخته‌شدۀ قند تصفیه‌شده) را می‌‌فروشند.
  • عدم آموزش دربارۀ تغذیه.
  • بهداشت نامطلوب دندان.

در نتیجه، سالمندان در موقعیت‌های اجتماعی و اقتصادی سطح پایین معمولاً رژیم غذایی مفیدی ندارند. رژیم غذایی آنها معمولاً سرشار از فرآورده‌‌‌های گوشتی چرب، لبنیات کاملاً خامه‌ای، چربی، قند، مواد نگهدارنده، سیب‌زمینی و غلات است. در عین حال، مصرف میوه و سبزیجات تازه، ماهی و کالاهای پخته‌شدۀ غلات کامل ممکن است کم باشد. غالباً مواد مغذی کافی که برای سلامتی ضروری هستند، از جمله کلسیم، آهن، منیزیم، اسید فولیک و سایر ویتامین‌ها، را ندارند.

یادگیری دربارۀ تغذیه خوب ممکن است برخی از اثرات منفی محدودیت‌‌‌های اجتماعی و اقتصادی را جبران کند. متخصص تغذیه یا متخصص رژیم غذایی دربارۀ یافتن منابع غذایی ارزان‌تر و دردسترس‌تر شما را راهنمایی می‌‌کند.

نظرات
    ارسال نظر
    • - نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
    • - لطفا دیدگاهتان مربوط به مطلب باشد.
    • - لطفا فارسی بنویسید.
    • - نظرات شما بعد از بازبینی منتشر خواهد شد